Esther van de Wall, student geneeskunde RUG
Begeleider: Rogier Hoenders
Juni 2010.

P (patientengroep): depressieve stoornis, recidiverend
I (interventie): Medicatie
C (comparison): Monotherapie omega 3, Medicatie, of medicatie + voedingssupplement (omega 3)
O (outcome): Monotherapie omega 3 werkzaam tegen depressie, of medicatie + omega 3 mogelijk additioneel voordeel ...  download PDF

Marcel Heijtbrink
Stagebegeleider : drs. E. van den Brink
Juni 2010.

In deze klinische les wordt een patiënt beschreven met een bipolaire 1-stoornis. Hij komt op het CIP met de vraag of wij hem advies kunnen geven om met behulp van‘niet-synthetische middelen’ uit zijn huidige depressieve fase te komen. Daarbij twijfelt hij of de diagnose bipolaire stoornis bij hem juist gesteld is.
Na de uitwerking van anamnese en onderzoek ga ik in de beschouwing eerst in op deze laatste vraag en vervolgens op de vraag in hoeverre het voorschrijven van niet-reguliere medicatie bij een bipolaire stoornis evidence-based is. Na een korte inleiding hierover volgt in bijgevoegde tabellen een overzicht van de huidige stand van zaken in de wetenschappelijke literatuur op dit terrein. Verder wordt het klinisch beloop van de aandoening gevolgd. ...  download PDF

GGzet Wetenschappelijk - 2009 • jaargang 13 • nummer 2 • 5-39
Robby van der Meulen, Elske Bos, Erik van den Brink en Martin Appelo

Interventies die gebaseerd zijn op oefening in mindfulness staan de laatste jaren erg in de belangstelling. De training waarin oosterse meditatieoefening samenkomt met de moderne westerse psychologie neemt nog altijd toe in populariteit (Brown e.a., 2007). Grondlegger is John Kabat-Zinn; die ontwikkelde de aandachtstraining, een techniek om mensen te leren omgaan met stress, angst, pijn en ziekte (Baer, 2003). Ook bij het Centrum Integrale Psychiatrie van Lentis Groningen worden sinds januari 2006 mindfulnesstrainingen gegeven, aan zowel clienten als medewerkers. Is het enthousiasme gerechtvaardigd?

Dit artikel bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt beschreven wat onder mindfulness verstaan wordt en hoe mindfulnesstrainingen in zijn werk gaan. Ook wordt in dit deel een literatuuroverzicht gegeven van onderzoeken naar de effecten van op mindfulness gebaseerde trainingen. In het tweede deel worden de resultaten gepresenteerd van een evaluatiestudie naar de mindfulnesstrainingen die de afgelopen jaren werden gegeven bij het Centrum Integrale Psychiatrie van Lentis ...  download PDF

Dth 29, 3, oktober, 2009, p. 161-169.
Bregje Hartogs

SAMENVATTING
Dit artikel geeft een overzicht van de achtergrond en principes van hartcoherentietraining (HCT). De kern van HCT bestaat uit bet richten van de aandacht op de hartstreek, ademhaling en positieve emoties. Door middel van biofeedback zijn de resultaten direct te zien en te beïnvloeden. HCT is een emotionele zelfregulatietechniek die de patient de mogelijkheid biedt een actieve bijdrage te leveren aan het verminderen van psychische klachten en het versterken van positieve emoties.
Dit artikel gaat vooral in op de vraag of HCT kan worden ingezet als aanvullende behandeling bij mensen met recidiverende psychische klachten. Het Stress Reductie Programma, een protocollaire behandeling ontwikkeld door het Heartmath Institute, bestaat uit zes individuele sessies waarin de hartcoherentie stapsgewijs wordt aangeleerd met behulp van biofeedback. De behandeling is effectief gebleken bij angst, depressie en stressgerelateerde klachten. Het protocol wordt beschreven en geyllustreerd aan de hand van een casus. Het is een kortdurende, klantvriendelijke en relatief eenvoudige interventie. Onderzoek moet aantonen in hoeverre het effectief is voor de behandeling van complexe en chronische psychische problematiek ...  download PDF

Medisch Contact | 24 september 2009 | 64 nr. 39 | 1612 - 1615
Anouck Visscher, freelance journalist en aios psychiatrie bij Altrecht

In de psychiatrie bestaan complementaire en alternatieve geneeswijzen (CAG) die bewezen effectiever zijn dan sommige reguliere behandelmethoden. Toch weigeren veel instellingen die te gebruiken. Met een nieuw protocol hoopt Rogier Hoenders van het Groningse Centrum voor Integrale Psychiatrie de weerstand weg te masseren. ...  download PDF

De Psycholoog - Wetenschap juni 2009 • 318-324
Elske Bos en Martin Appelo

Psychotherapeuten richten steeds vaker de aandacht op krachten in plaats van op klachten.
In dit artikel bekijken wij of deze populariteit ook wetenschappelijk onderbouwd kan worden. We onderzochten bij mensen uit de algemene bevolking en bij psychiatrische patiënten hoe klachten en krachten zich bij deze verschillende groepen verhouden tot welzijn. Hoewel klachten zeker niet onder de psychotherapeutische tafel geschoven kunnen worden, lijkt een krachtgerichte aanpak meer dan een modegril. ...  download PDF

Keuzecoschap Ria Boerema op Centrum Integrale Psychiatrie Maart/April 2009.
Eindopdracht: PICO over mindfulness

[...]
P (patientengroep): recidiverende depressieve stoornis
I (interventie): reguliere onderhoudsbehandeling - zie volgende slides
C (comparison): mindfulness ofwel MBCT, mindfulness based cognitive therapy
O (outcome): ?

Richtlijn depressie NVvP (2005)
Bij patiënten met een recidief episode van een depressieve stoornis dient na herstel tijdens behandeling met een anti-depressivum de behandeling gedurende tenminste een jaar te worden voortgezet en kan overwogen worden de behandeling gedurende ...  download PDF

GGzet Wetenschappelijk - 2008 • jaargang 12 • nummer 2
Bregje Hartogs, Hetty Wessemius, Elly van der Meulen en Martin Appelo

Patiënten met een psychotische stoornis kunnen baat hebben bij behandelingen die de zelfcontrole vergroten, zodat zij een effectieve copingstrategie ter beschikking hebben om stress te reguleren. In deze pilotstudie wordt een nieuwe training geëvalueerd: hartcoherentietraining. Deze training heeft tot doel de controle over stressreacties te doen toenemen via aandachtsmanipulatie met behulp van biofeedback.
Er is onderzocht ...  download PDF

12 december 2008 - Locatie: ZonMw, Den Haag

Op 12 december 2008 vond bij ZonMw een wetenschappelijk werkconferentie plaats ter afsluiting van het Onderzoek Complementaire Behandelwijzen (“OCB”), gewijd aan door artsen toegepaste complementaire behandelwijzen (in de opdracht ingeperkt tot homeopathie, acupunctuur en natuurgeneeskunde).

In het OCB werd aandacht besteed aan het vergroten van de kennis van deze artsen op het gebied van effectiviteitsonderzoek. De deelnemers aan deze nascholing kregen vervolgens de gelegenheid om drie pilotstudy’s uit te voeren. In het kader van het OCB werd ook door het NIVEL een studie verricht onder gebruikers van complementaire behandelwijzen, in vergelijking met consumenten van reguliere geneeskundige zorg.
De belangrijkste resultaten van het OCB werden gepresenteerd, waarna in kleine groepen van gedachten werd gewisseld over een drietal stellingen. In dit verslag komen de belangrijkste uitkomsten van deze boeiende en afwisselende conferentie aan de orde ...  download PDF

Maandblad Geestelijke volksgezondheid - 2008 | 9 | 63 | 718 - 725
Rogier Hoenders, Martin Appelo & Erik van den Brink

Ook in de psychiatrie zijn er alternatieve en aanvullende geneeswijzen; steeds vaker zijn die zelfs evidence based. In Groningen worden ze geïntegreerd aangeboden en wetenschappelijk onderzocht.

Steeds vaker worden complementaire en alternatieve geneeswijzen (cag’s) geïntegreerd in de reguliere psychiatrie, op basis van wetenschappelijk onderzoek naar veiligheid en effectiviteit. Complementaire geneeswijzen zijn aanvullende diagnostische methoden, behandelingen en preventieve maatregelen die de uitgangspunten van de reguliere geneeskunde onderschrijven en die veilig en effectief zijn. Ze zijn meestal goed onderbouwd maar vanwege politieke, ideologische of sociale redenen (nog) niet structureel geïntegreerd ...  download PDF

Huisarts en Wetenschap - 51 (3) maart 2008 - Ans Stalenhoef

De laatste jaren organiseren de artsen in opleiding tot specialist Huisartsgeneeskunde regelmatig klinisch-wetenschappelijke avonden. Deze behandelen steeds een specifiek thema waarover lezingen worden gehouden gevolgd door discussie. Dit jaar ging het over ‘Evidence based alternatieve geneeswijzen: contradictio in terminis?’ Gepoogd werd een wetenschappelijke kijk op alternatieve geneeswijzen in de huisartsenpraktijk te geven ...  download PDF

Tijdschrift voor psychiatrie - 48 (2006) 9 679-681
C.F.A. Milders

Wereldwijd is er sprake van een toenemende belangstelling voor Complementaire en Alternatieve Geneeswijzen (cag). Vijftig procent van de westerse bevolking maakt jaarlijks gebruik van een vorm van cag. Ook is er een sterke toename van wetenschappelijke onderzoeken en publicaties over cag. Diverse gerenommeerde medische tijdschriften hebben themanummers aan dit onderwerp gewijd. In Nederland begint de discussie over cag ook op gang te komen ...  download PDF

Tijdschrift voor psychiatrie - 48 (2006) 9 733-737
H.J.R. Hoenders, M.T. Appelo, C.F.A. Milders

Wereldwijd bestaat er toenemende interesse in complementaire en alternatieve geneeswijzen (cag). Sommigen bepleiten integratie in de reguliere geneeskunde, anderen zijn fel tegen. Om de mening van patiënten en psychiaters over cag te inventariseren en inzicht te krijgen in het feitelijke gebruik van cag zijn schriftelijke enquêtes gehouden. Daaruit blijkt dat patiënten veel cag gebruiken, meestal naar tevredenheid, en dat zij doorgaans voor integratie zijn. Psychiaters onderschatten het gebruik van cag en zijn terughoudend over integratie; van alternatieve geneeswijzen meer dan van complementaire. Zowel patiënten als psychiaters geven aan meer informatie over cag te willen. Actief informeren naar cag-gebruik lijkt wenselijk ...  download PDF

Tijdschrift voor psychiatrie - 48 (2006) 12 981-983
T. Kuipers en H.J. Gijsman, met antwoord van C.F.A. Milders

"Wereldwijd is er sprake van ..." Met deze zin opent collega Milders zijn redactioneel in het septembernummer van het Tijdschrift voor Psychiatrie. Het is ook de openingszin van een artikel verderop in dat nummer waarvan hij medeauteur is. Dit roept om te beginnen de vraag op of redactieleden hun eigen artikelen behoren te bespreken, of dat een redactioneel juist onafhankelijk en kritisch zou moeten zijn. Vervolgens is er de vraag waarom dit dan moet door middel van het benadrukken van zo’n suggestieve en sensationele zin, klaarblijkelijk bedoeld om reclame te maken voor de integratie van de complementaire en alternatieve geneeskunde binnen de psychiatrie, of andersom ...  download PDF

GGzet Wetenschappelijk - 2006 • jaargang 10 • nr 2
Rogier Hoenders, Fiona Willgeroth en Martin Appelo

In dit literatuuronderzoek worden de paradigma’s en werkwijzen van reguliere en complementaire/alternatieve geneeswijzen (CAG) met elkaar vergeleken. De resultaten tonen aan dat veel verschilpunten tussen reguliere geneeswijzen en CAG, theoretisch categoraal tegenover elkaar staan, maar in de praktijk vooral dimensionaal gerelateerd zijn. Eén verschilpunt, het verklaringsmodel, is echter fundamenteel, maar ook met betrekking tot die factor lijkt er sprake van een op integratie gerichte ontwikkeling. De bevindingen pleiten voor het behoud van het biopsychosociale model als toonaangevend paradigma in de psychopathologie ...  download PDF

GGzet Wetenschappelijk - 2006 • jaargang 10 • nr 2 • 4-18
Erik van den Brink

In het voetspoor van Frank (1973) hielden de Amerikaanse psychotherapeuten Miller, Duncan en Hubble (1997) in de jaren negentig een krachtig pleidooi voor een gemeenschappelijke psychotherapeutische taal op basis van de algemene therapeutische factoren. Zij wezen een ontsnappingsroute uit de ‘Toren van Babel’ waarin de vele psychotherapeutische scholen gevangen waren geraakt.
Voorstanders van de diverse scholen die zich op de markt wilden onderscheiden, waren vooral gericht op het uitvergroten van onbeduidende verschillen en het wegcijferen van belangrijke overeenkomsten, om zo collega- therapeuten en cliënten van de superioriteit van hun model te overtuigen. Het nadrukkelijk spreken van een eigen taal om zich boven concurrerende scholen te verheffen, leidde tot een spraakverwarring die samenwerking en wetenschappelijk inzicht in de werkzame therapeutische factoren tegenhield ...  download PDF

GGzet Wetenschappelijk - 2006 • jaargang 10 • nr 1 • 4-26
Erik van den Brink

Op verzoek van de redactie van dit tijdschrift, volgt hier een weergave van de inhoud van mijn voordracht ter gelegenheid van de presentatie van de Stemmingsregulatie-polikliniek, kortweg SteR-poli, van de Ambulante Volwassenenzorg van GGz Groningen-Zuid, gehouden op 9 november 2005. Het publiek bestond uit patiënten, GGz-medewerkers en andere belangstellenden.
Het was een verhaal aan de hand van powerpoint-dia’s, dat ik uiteraard niet exact weet te reproduceren, vandaar dat onderstaande het midden houdt tussen het gesproken en het geschreven woord. Terwijl de strekking onveranderd is gebleven, heb ik hier en daar wat ingekort of uitgebreid. De cursieve gedeelten tussen [ … ] geven reflectie achteraf en (vooral filosofische) verdieping ...  download PDF

GGzet Wetenschappelijk - 2005 • jaargang 9 • nummer 1
Rogier Hoenders

Verslag van het gelijknamige wereldsymposium, georganiseerd door C.E.T.A.A.S (Centro de Estudios y Therapias Alternativas de Apoyo a la Salud) en door the Open International University of Complementary Medicines, van 26 tot en met 30 augustus 2004 in Mexico City ...  lees verder

GGzet Wetenschappelijk - 2004 • jaargang 8 • nummer 2
Rogier Hoenders, Martin Appelo en Frits Milders

Er is wereldwijd toenemende belangstelling voor Complementaire en Alternatieve Geneeswijzen (CAG). De term ‘alternative medicine’ in PubMed geeft ruim 91.000 hits. De laatste jaren hebben diverse toonaangevende medische tijdschriften (zoals de AMA Journals en de British Medical Journal) themanummers aan dit onderwerp gewijd.
In dit artikel geven we een globaal overzicht van de effectiviteit en bijwerkingen van de meest voorkomende CAG. Vervolgens presenteren we de resultaten van twee enquêtes. De eerste betreft de mening van Nederlandse psychiaters over CAG. De tweede gaat over de mening van poliklinisch behandelde psychiatrische patiënten. Bij hen werd ook geïnformeerd naar het daadwerkelijke gebruik van CAG ...  download PDF / lees verder