Martin Appelo, dagvoorzitter
In zijn welkomstwoord zal Martin Appelo onder ander kort ingaan op de evaluaties van de vorige
congressen en de consequenties daarvan voor de vorm en de inhoud van dit derde congres.
www.curecare.nl
www.socratischmotiveren.nl
www.congresintegralepsychiatrie.nl
www.lentis.nl
www.curecare.nl www.socratischmotiveren.nl www.congresintegralepsychiatrie.nl www.lentis.nlMartin Appelo,
Gz- psycholoog/gedragstherapeut, Senior onderzoeker Centrum Integrale Psychiatrie van
Lentis, Universitair docent psychologie bij de Rijksuniversiteit Groningen, trainer / supervisor
bij Cure & Care Development in Nijmegen, en auteur van verschillende boeken over lastige
psychologische kwesties (zie literatuurlijst).
Rogier HoendersVerantwoorde toepassing van CAG binnen een reguliere GGz-instelling met behulp van het CAG-protocol
Abstract
In Westerse landen gebruikt ongeveer 40-70% van de bevolking jaarlijks complementaire of alternatieve geneeswijzen (CAG) (Bodeker & Kronenberg, 2002), meestal naar grote tevredenheid. Hetzelfde geldt voor psychiatrische patiënten in (Noord) Nederland (Hoenders, Appelo & Milders, 2006).
Voor of tegen?
Toch is lang niet iedereen enthousiast over CAG. Sommigen zijn zelfs fel tegen en waarschuwen voor kwakzalverij, irrationaliteit, vaagheid, geldklopperij of valse hoop (Kuipers & Gijsman, 2006; Renckens, 2006). Dit is voor een deel te begrijpen omdat de meeste CAG nog onvoldoende zijn onderzocht en ook lijkt er veel kaf tussen het koren te zitten.
Maar als in de media voor en tegenstanders van CAG op elkaar reageren dan lijkt er wel sprake van een geloofsstrijd. De emoties lopen vaak hoog op. En na afloop lijkt men niet of nauwelijks tot elkaar te zijn gekomen. Het lijkt wel of regulier en CAG twee totaal gescheiden, niet te verenigen, werelden zijn. Maar is dat wel zo? In een uitgebreid literatuur onderzoek vonden wij geen inhoudelijke argumenten voor de stelling dat reguliere geneeskunde en CAG wezenlijk verschillend en niet te verenigen zouden zijn (Hoenders, Willgeroth & Appelo, 2008). Zijn de twee werelden dan toch samen te brengen tot het beste van twee werelden? Kunnen we zo op zoek naar nieuwe mogelijkheden, voor nieuwe antwoorden op de problemen van de hedendaagse psychiatrie? En zo ja, hoe dan?
De aanpak van het Centrum Integrale Psychiatrie van Lentis; het CAG protocol
Het zeer succesvolle eerste congres Integrale Psychiatrie in 2006 markeerde de start van het project Integrale Psychiatrie van Lentis. Integrale Psychiatrie is ‘het integreren van CAG in de reguliere psychiatrie op basis van wetenschappelijk onderzoek naar veiligheid en effectiviteit’. Het project Integrale Psychiatrie is inmiddels uitgegroeid tot het Centrum Integrale Psychiatrie (CIP), met als vier hoofdonderdelen patiëntenzorg, onderzoek, voorlichting en opleiding. Het is ingebed in de zorggroep Welnis van Lentis. Er werken zo’n 20 vaste medewerkers. De centrale visie van het CIP wordt samengevat in het credo: ‘onderzoek alles en behoud het goede’. Dit kan het beste met een ‘kritische en open mind’ (voor een uitgebreide beschrijving van de werkwijze van het CIP zie: Hoenders, Appelo & van den Brink, 2008).
Het CIP wordt hierbij strategisch aangestuurd door de Stuurgroep Integrale Psychiatrie (STIP) waarin de directie van Welnis, een manager, een senior onderzoeker en twee eindverantwoordelijke psychiaters zitting hebben. Omdat het werken met CAG met de nodige controverse gepaard gaat, en omdat het veel wetenschappelijke en praktische kennis vraagt om CAG toe te passen op een professionele en verantwoorde wijze, en omdat er daarbij gemakkelijk dingen mis kunnen gaan, heeft de STIP besloten de manier van werken vast te leggen in een protocol: het CAG protocol (Hoenders, Appelo, van den Brink, ea, 2009). Hierin staat precies beschreven onder welke voorwaarden CAG wel of niet veilig en effectief kunnen worden toegepast. Dit protocol zal in deze lezing nader worden toegelicht.
Onderzoek
Het CAG protocol lijkt de mogelijkheid te bieden om op een zorgvuldige en professionele wijze, veilig en effectief bevonden CAG te integreren met reguliere behandelingen. Vanaf oktober 2008 zal het CIP de effectiviteit van deze werkwijze structureel gaan onderzoeken door middel van Routine Outcome Assessment en n=1 onderzoek. We hopen u op het volgende congres Integrale Psychiatrie, dat vermoedelijk in het voorjaar van 2010 zal plaatsvinden, te informeren over de resultaten. Vandaag kunt u op dit congres een rijke diversiteit aan CAG ervaren. U zult veel verschillende visies op het ontstaan van ziekte en gezondheid horen. Het CIP hoopt dat u er ‘open en kritisch’ naar zult luisteren. En dat het u ‘Nieuwe Perspectieven op Lichaam en Geest’ zal bieden!
www.congresintegralepsychiatrie.nl
www.lentis.nl
In Westerse landen gebruikt ongeveer 40-70% van de bevolking jaarlijks complementaire of alternatieve geneeswijzen (CAG) (Bodeker & Kronenberg, 2002), meestal naar grote tevredenheid. Hetzelfde geldt voor psychiatrische patiënten in (Noord) Nederland (Hoenders, Appelo & Milders, 2006).
Voor of tegen?
Toch is lang niet iedereen enthousiast over CAG. Sommigen zijn zelfs fel tegen en waarschuwen voor kwakzalverij, irrationaliteit, vaagheid, geldklopperij of valse hoop (Kuipers & Gijsman, 2006; Renckens, 2006). Dit is voor een deel te begrijpen omdat de meeste CAG nog onvoldoende zijn onderzocht en ook lijkt er veel kaf tussen het koren te zitten.
Maar als in de media voor en tegenstanders van CAG op elkaar reageren dan lijkt er wel sprake van een geloofsstrijd. De emoties lopen vaak hoog op. En na afloop lijkt men niet of nauwelijks tot elkaar te zijn gekomen. Het lijkt wel of regulier en CAG twee totaal gescheiden, niet te verenigen, werelden zijn. Maar is dat wel zo? In een uitgebreid literatuur onderzoek vonden wij geen inhoudelijke argumenten voor de stelling dat reguliere geneeskunde en CAG wezenlijk verschillend en niet te verenigen zouden zijn (Hoenders, Willgeroth & Appelo, 2008). Zijn de twee werelden dan toch samen te brengen tot het beste van twee werelden? Kunnen we zo op zoek naar nieuwe mogelijkheden, voor nieuwe antwoorden op de problemen van de hedendaagse psychiatrie? En zo ja, hoe dan?
De aanpak van het Centrum Integrale Psychiatrie van Lentis; het CAG protocol
Het zeer succesvolle eerste congres Integrale Psychiatrie in 2006 markeerde de start van het project Integrale Psychiatrie van Lentis. Integrale Psychiatrie is ‘het integreren van CAG in de reguliere psychiatrie op basis van wetenschappelijk onderzoek naar veiligheid en effectiviteit’. Het project Integrale Psychiatrie is inmiddels uitgegroeid tot het Centrum Integrale Psychiatrie (CIP), met als vier hoofdonderdelen patiëntenzorg, onderzoek, voorlichting en opleiding. Het is ingebed in de zorggroep Welnis van Lentis. Er werken zo’n 20 vaste medewerkers. De centrale visie van het CIP wordt samengevat in het credo: ‘onderzoek alles en behoud het goede’. Dit kan het beste met een ‘kritische en open mind’ (voor een uitgebreide beschrijving van de werkwijze van het CIP zie: Hoenders, Appelo & van den Brink, 2008).
Het CIP wordt hierbij strategisch aangestuurd door de Stuurgroep Integrale Psychiatrie (STIP) waarin de directie van Welnis, een manager, een senior onderzoeker en twee eindverantwoordelijke psychiaters zitting hebben. Omdat het werken met CAG met de nodige controverse gepaard gaat, en omdat het veel wetenschappelijke en praktische kennis vraagt om CAG toe te passen op een professionele en verantwoorde wijze, en omdat er daarbij gemakkelijk dingen mis kunnen gaan, heeft de STIP besloten de manier van werken vast te leggen in een protocol: het CAG protocol (Hoenders, Appelo, van den Brink, ea, 2009). Hierin staat precies beschreven onder welke voorwaarden CAG wel of niet veilig en effectief kunnen worden toegepast. Dit protocol zal in deze lezing nader worden toegelicht.
Onderzoek
Het CAG protocol lijkt de mogelijkheid te bieden om op een zorgvuldige en professionele wijze, veilig en effectief bevonden CAG te integreren met reguliere behandelingen. Vanaf oktober 2008 zal het CIP de effectiviteit van deze werkwijze structureel gaan onderzoeken door middel van Routine Outcome Assessment en n=1 onderzoek. We hopen u op het volgende congres Integrale Psychiatrie, dat vermoedelijk in het voorjaar van 2010 zal plaatsvinden, te informeren over de resultaten. Vandaag kunt u op dit congres een rijke diversiteit aan CAG ervaren. U zult veel verschillende visies op het ontstaan van ziekte en gezondheid horen. Het CIP hoopt dat u er ‘open en kritisch’ naar zult luisteren. En dat het u ‘Nieuwe Perspectieven op Lichaam en Geest’ zal bieden!
Rogier Hoenders
is oprichter van het Centrum Integrale Psychiatrie van Lentis. Hij werkt als psychiater op de polikliniek Integrale
Psychiatrie. Tevens doet hij een promotieonderzoek naar de effectiviteit en veiligheid van Complementaire en Alternatieve Geneeswijzen
(CAG) voor psychiatrische stoornissen. Hij is voorzitter van het organiserend comité van het jaarlijkse congres Integrale Psychiatrie en geeft
regelmatig lezingen in binnen- en buitenland over dit onderwerp.
www.congresintegralepsychiatrie.nl www.lentis.nlJames Lake
The Future of Psychiatry
Abstract
Within the first decades of the 21st century, psychiatrists will embrace assessment and treatment approaches now excluded by orthodox Western medicine. Novel diagnostic and treatment modalities will emerge in the context of ongoing research on non-conventional modalities. Future explanatory models of mental illness will take into account established Western scientific theories, emerging paradigms, and non-Western healing traditions. In this process, Western psychiatry will become a truly integrative paradigm yielding more complete understandings of biological, informational and ‘energetic’ processes associated with mental illness. A future more integrative psychiatry will gradually emerge from a synthesis of disparate explanatory models of mental illness.
More complete understandings of complex dynamic relationships between biological, somatic, energetic, informational, and possibly also spiritual processes associated with symptom formation will lead to more effective assessment and treatment approaches addressing causes or meanings of symptoms at multiple interrelated hierarchic levels in the body-brain-mind. Future studies on healing intention, meditation, and prayer will use functional brain imaging to elucidate the role of consciousness in health and healing.
www.apacaim.org
www.integrativementalhealthcare.net ((www.progressivepsychiatry.com)
Within the first decades of the 21st century, psychiatrists will embrace assessment and treatment approaches now excluded by orthodox Western medicine. Novel diagnostic and treatment modalities will emerge in the context of ongoing research on non-conventional modalities. Future explanatory models of mental illness will take into account established Western scientific theories, emerging paradigms, and non-Western healing traditions. In this process, Western psychiatry will become a truly integrative paradigm yielding more complete understandings of biological, informational and ‘energetic’ processes associated with mental illness. A future more integrative psychiatry will gradually emerge from a synthesis of disparate explanatory models of mental illness.
More complete understandings of complex dynamic relationships between biological, somatic, energetic, informational, and possibly also spiritual processes associated with symptom formation will lead to more effective assessment and treatment approaches addressing causes or meanings of symptoms at multiple interrelated hierarchic levels in the body-brain-mind. Future studies on healing intention, meditation, and prayer will use functional brain imaging to elucidate the role of consciousness in health and healing.
Dr. Lake,
is a Board certified psychiatrist in private practice in Monterey, California. He
has chaired symposia and workshops at APA meetings and other national and international
conferences on non-conventional and integrative mental health care. Dr. Lake is a
clinical assistant professor in the department of psychiatry and behavioral medicine at Stanford,
and a visiting assistant professor of medicine at University of Arizona School of Medicine,
Center for Integrative Medicine. He chairs the American Psychiatric Association’s Caucus on
Complementary, Alternative and Integrative Mental Health Care and was recently appointed
to a special APA Task Force on CAM and integrative medicine.
Dr. Lake is the author or editor of three textbooks on non-conventional mental health care: Chinese Medical Psychiatry: A Clinical Manual, (with Bob Flaws), Blue Poppy Press, 2000; Textbook of Integrative Mental Health Care, Thieme, 2006; and Complementary and Alternative Treatments in Mental Health Care (co-edited with David Spiegel), American Psychiatric Press, 2007.
Dr. Lake is the author or editor of three textbooks on non-conventional mental health care: Chinese Medical Psychiatry: A Clinical Manual, (with Bob Flaws), Blue Poppy Press, 2000; Textbook of Integrative Mental Health Care, Thieme, 2006; and Complementary and Alternative Treatments in Mental Health Care (co-edited with David Spiegel), American Psychiatric Press, 2007.
www.apacaim.org www.integrativementalhealthcare.net ((www.progressivepsychiatry.com)Frits Muskiet
Epigenetica en de rol van voeding bij het ontstaan van psychiatrische stoornissen
Abstract
We lijken ons in de afgelopen 10.000 jaar ‘onafhankelijk’ te hebben gemaakt van de grillen van de natuur. Uitbanning van ongunstige leefomstandigheden, met name infectieziektes en hongersnoden, staat aan de basis van onze huidige hoge levensverwachting en de explosie van de wereldbevolking. Met de verandering van onze leefomgeving hebben we een conflict veroorzaakt met ons oeroude genoom dat zich in dit evolutionair onbeduidende tijdsinterval niet heeft kunnen aanpassen. Diegenen die genetisch het meest gevoelig waren voor deze veranderingen werden het eerst ziek, maar met toenemende dosis en expositietijd worden we uiteindelijk allemaal ziek. Het gaat dus uitdrukkelijk niet om primaire defecten in ons genoom, want de ‘disease susceptibility genes’ die momenteel op grote schaal worden ontdekt waren reeds bij ons sinds het ontstaan van homo sapiens, zo’n 160.000 jaar geleden. Het conflict veroorzaakt een nagenoeg onbeduidende selectiedruk, want het leidt (nog) niet tot sterfte vóór de reproductieve leeftijd (cave: diabetes mellitus type 2 in kinderen) en heeft (nog) geen invloed op onze fertiliteit (cave: polycystisch ovarium syndroom).
Uitbanning van de eigenhandig geïntroduceerde ongunstige leefomstandigheden zal vooral het aantal gezonde levensjaren doen toenemen en niet zozeer onze levensverwachting. Deze winst is vooral van belang voor psychiatrische ziektes, die doorgaans gekenmerkt worden door hoge DALYs (‘Disability Adjusted Life Years’; i.e. een combinatie van verloren levensjaren en het aantal jaren dat met de ziekte wordt geleefd). De oplossing lijkt niet gelegen in het volgen van het huidige wetenschappelijke paradigma van ‘evidence based medicine’, dat velen helaas verwarren met een ‘randomized controlled trial’ (RCT). Of, beter nog, een meta-analyse van vele RCTs. ‘Stoppen met roken’, de introductie van transvetzuren in onze voeding en de verminderde consumptie van folaat en visolievetzuren zijn ook niet gebaseerd op een RCT. RCTs zijn hier vanwege de lange duur, financiële redenen en soms ethische redenen niet aan de orde. Bij voeding/leefstijl gaat het bovendien nooit om een enkele component. Veelal zullen we ons gezond verstand (weer) moeten gebruiken en de harmonie herstellen tussen onze omgeving en ons oeroude genoom. Eerst dan geven we er blijk van dat we de lessen van Darwin ook daadwerkelijk hebben begrepen.
www.rug.nl/staff/f.a.j.muskiet/index
download presentatie
We lijken ons in de afgelopen 10.000 jaar ‘onafhankelijk’ te hebben gemaakt van de grillen van de natuur. Uitbanning van ongunstige leefomstandigheden, met name infectieziektes en hongersnoden, staat aan de basis van onze huidige hoge levensverwachting en de explosie van de wereldbevolking. Met de verandering van onze leefomgeving hebben we een conflict veroorzaakt met ons oeroude genoom dat zich in dit evolutionair onbeduidende tijdsinterval niet heeft kunnen aanpassen. Diegenen die genetisch het meest gevoelig waren voor deze veranderingen werden het eerst ziek, maar met toenemende dosis en expositietijd worden we uiteindelijk allemaal ziek. Het gaat dus uitdrukkelijk niet om primaire defecten in ons genoom, want de ‘disease susceptibility genes’ die momenteel op grote schaal worden ontdekt waren reeds bij ons sinds het ontstaan van homo sapiens, zo’n 160.000 jaar geleden. Het conflict veroorzaakt een nagenoeg onbeduidende selectiedruk, want het leidt (nog) niet tot sterfte vóór de reproductieve leeftijd (cave: diabetes mellitus type 2 in kinderen) en heeft (nog) geen invloed op onze fertiliteit (cave: polycystisch ovarium syndroom).
Uitbanning van de eigenhandig geïntroduceerde ongunstige leefomstandigheden zal vooral het aantal gezonde levensjaren doen toenemen en niet zozeer onze levensverwachting. Deze winst is vooral van belang voor psychiatrische ziektes, die doorgaans gekenmerkt worden door hoge DALYs (‘Disability Adjusted Life Years’; i.e. een combinatie van verloren levensjaren en het aantal jaren dat met de ziekte wordt geleefd). De oplossing lijkt niet gelegen in het volgen van het huidige wetenschappelijke paradigma van ‘evidence based medicine’, dat velen helaas verwarren met een ‘randomized controlled trial’ (RCT). Of, beter nog, een meta-analyse van vele RCTs. ‘Stoppen met roken’, de introductie van transvetzuren in onze voeding en de verminderde consumptie van folaat en visolievetzuren zijn ook niet gebaseerd op een RCT. RCTs zijn hier vanwege de lange duur, financiële redenen en soms ethische redenen niet aan de orde. Bij voeding/leefstijl gaat het bovendien nooit om een enkele component. Veelal zullen we ons gezond verstand (weer) moeten gebruiken en de harmonie herstellen tussen onze omgeving en ons oeroude genoom. Eerst dan geven we er blijk van dat we de lessen van Darwin ook daadwerkelijk hebben begrepen.
Prof. Dr. F.A.J. Muskiet
, klinisch chemicus, Hoogleraar Pathofysiologie en Klinisch Chemische Analyse, Universitair Medisch Centrum Groningen.
www.rug.nl/staff/f.a.j.muskiet/index download presentatieLiteratuurlijst
M. Appelo
Appelo, M. (1999) Van draaglast naar draagkracht
Appelo, M. (2004) Leven met een psychotische stoornis
Appelo, M. (2006) Leven met identiteitsproblemen
Appelo, M. (2007) Socratisch Motiveren
Appelo, M. (2004) Leven met een psychotische stoornis
Appelo, M. (2006) Leven met identiteitsproblemen
Appelo, M. (2007) Socratisch Motiveren
R. Hoenders
Bodeker, G, & Kronenenberg, F. (2002)
A public health agenda for traditional, complementary, and alternative medicine.
American Journal of Public Health, 92, 10, 1582-1591.
Hoenders, HJR, Appelo, MT, & Milders, CFA. (2006)
Complementaire en Alternatieve Geneeswijzen (CAG) en psychiatrie; meningen van patiënten en psychiaters.
Tijdschrift voor Psychiatrie, 48, 9, 733-737.
Hoenders HJR, Willgeroth FC & Appelo, MT (2008)
Western and Alternative Medicine; a comparison of paradigms and working methods.
Journal of Alternative and Complementary Medicine, oct 2008.
Hoenders HJR, Appelo MT & van den Brink H. (2008)
Integrale Psychiatrie in de praktijk: onderzoek alles en behoud het goede.
Maandblad Geestelijke Volksgezondheid, 8, 9, 718-725.
Hoenders HJR, Appelo MT, van den Brink H, Hartogs B, Tamsma H, Berger C. (2009)
Verantwoorde toepassing van CAG in een reguliere GGz instelling met behulp van het CAG protocol
(manuscript ingediend voor publicatie)
Kuipers T en Gijsman HJ, 2006
Reactie op ‘Integrale Psychiatrie’ en ‘Complementaire en Alternatieve Geneeswijzen en Psychiatrie’
Tijdschrift voor Psychiatrie, 48, 12, 981-983
Renckens, C. (2004)
Dwaalwegen in de geneeskunde
Rotterdam: Uitgeverij Bram Bakker